Home Foto Muret e Kalasë së Elbasanit, “panteon” i burrave të shtetit dhe ngjarjeve historike
Cover
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

Muret e Kalasë së Elbasanit, “panteon” i burrave të shtetit dhe ngjarjeve historike

0
0

 

FOTO-REPORTAZH/

Po në Shqipërinë e Mesme, gjendet qyteti i tretë më i madh në vend. Elbasani dikur ishte stacion i rrugës “Via Egnatia”. Vijimi i rrugës përshkonte Kalanë e Elbasanit. Sipas Institutit të Monumenteve të Kulturës, mosha e saj është rreth 2000 vjeçare.

Kalaja është një ndërtim romak, ngritur në fillim të shekullit III të erës sonë si një kështjellë ushtarake. Në periudhën e hershme Osmane, kalaja kishte një rol shumë të rëndësishëm ushtarak për qytetin. Një pjesë e materialeve nga periudha romake e bizantine janë përdorur gjatë rindertimit nga Mehmeti II, ku mund të shihen qartë në themelet e kullës jug perëndimore. Kjo kala ka pasur 26 kulla në largësi të barabartë nga njëra-tjetra, e sot ruhen vetëm 8 kulla, ndërsa gjatë gjithë murit lartësia shkon në 9 m.

Mbi muret e kalasë duket sikur zgjasin qafën ndërtimet e shumta, ndersa jashtë mureve, mbi gurë ose në lulishte, janë rreshtuar përgjatë gjithë gjatësisë monumente përkujtimore, për ngjarje dhe figura të shquara historike.

Aqif Pashë Elbasani (1860-1926) ka vendin e tij të nderit, rrethuar me lule të shumta. Sot duket sikur i bën karshillëk mureve që për shekuj strehuan osmanët. Ai e nisi veprimtarinë e tij politike në kohën kur Shqipëria ishte pjesë e Perandorisë Osmane dhe ishte një ndër aktivistët e lëvizjes kombëtare kundërosmane. Pas shpalljes së Pavarësisë, ai mbajti poste si ministër i brendshëm, i luftës, kryetar i Qeverisë së Përkohshme (1916), deputet në qeverinë e Nolit dhe prefekt i Elbasanit.

Pak metra më poshtë, qëndron monumenti përkujtimor i një tjetër figure që ka lënë gjurmë në historinë e vendit. Lef Nosi (1877-1945), nënshkrues i Deklaratës së Pavarësisë së Shqipërisë, patriot, politikan shqiptar, dhe arkeolog. Nosi u pushkatua në vitet e diktaturës komuniste.

Monumenti në vijim duket sikur e lidh historinë e tij të trishtë me simbolikën e skulpturës së Vladimir Caridhës. Ajo i kushtohet martirëve të mendimit të lirë përgjatë viteve të diktaturës.

Por një pllakatë përkujtimore pak metra më poshtë, tregon se Kalaja e Elbasanit është dëshmitare edhe e rezistencës antinaziste të 4 të rinjve që u vranë aty, në vitet 1943-1944.

Për të nxjerrë nga përhumbja historike kujdeset Kulla e Sahatit. Kryeneçe zgjatet mbi kullën e kalasë dhe me vështrimin në të gjitha anët, drejton boshtin e përditshmërisë së çdo elbasanlliu. Në një lartësi prej 30 metrash, ajo u rindërtua në vitin 1897, mbi njërën nga kullat fortifikuese të Kalasë, ku dikur ndodhej një sahat më i vjetër qytetar, me strukturë druri.

Këto janë “karamelet” e Kalasë së Elbasanit, pasi ‘torta’ gjendet në brendësi mureve, ku ajo ndahet në 12 pjesë, të gjitha ndërtime me statusin Monumente Kulture dhe me vlera të çmuara historike.

 

 

 

Geri Emiri Student, dega Gazetari dhe Komunikim, Fakulteti i Historisë dhe i Filologjisë, Universiteti i Tiranës.

Jepni komentin tuaj

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *